Tụi nhỏ không bao giờ ghét sữa mẹ

intolerance 1Một độc giả thắc mắc: “Trẻ dị ứng với sữa là do đường lactoza, người lớn như tôi cũng bị. Trong bài “Dẹp phứt quảng cáo sữa trẻ em!” lại nói “trẻ dị ứng với protein đậu nành và sữa bò”. Protein sữa bò cũng gây dị ứng sao? Hay chỉ có đường lactoza trong sữa mới gây dị ứng?

Vũ Thế Thành


Đường lactose trong sữa không gây dị ứng, mà là cơ thể người không dung nạp được đường lactose. Protein sữa bò (hay đậu nành) mới gây dị ứng. Bất dung nạp (intolerance) và dị ứng (allergy) là 2 vấn đề khác nhau.

Bất dung nạp do hệ tiêu hóa.

Bất dung nạp sữa nghĩa là tôi yêu sữa, nhưng sữa không chịu yêu tôi

Bất dung nạp sữa nghĩa là tôi yêu sữa, nhưng sữa không chịu yêu tôi

Đường lactose có khoảng 5% trong sữa bò (tươi), và được tiêu hóa (trong ruột) nhờ enzyme lactase, khi đó đường lactose bị cắt làm đôi và hấp thu vào ruột. Nếu cơ thể không có đủ enzyme lactase, thì vi khuẩn trong ruột sẽ lên men đường lactose, phản ứng sinh khí gây đầy hơi, đau bụng, tiêu chảy.

Trẻ nhỏ hầu như không bị bất dung nạp đường lactose (nên trẻ bú sữa mẹ thoải mái). Nếu bị, là do nhiễm trùng đường tiêu hóa. Chữa khỏi là lại bú sữa vô tư.

Cơ thể sản xuất enzyme lactase giảm dần theo thời gian, nên người lớn thường không “chịu” được sữa. Điều này cũng tùy người, có người uống được nhiều, người uống được ít. Ít hay nhiều tùy vào enzyme lactase trong ruột còn nhiều hay ít. Còn tại sao người nhiều người ít thì đổ thừa tại …di truyền cho tiện.

Triệu chứng bất dung nạp lactose thường không nghiêm trọng, nhưng sữa là nguồn calci dồi dào mà tuổi hơi hơi …già lại rất cần. Kiêng cử kỹ quá cũng uổng. Có thể uống sữa vừa…đô, và uống thành nhiều lần trong ngày.

Dị ứng là do hệ miễn nhiễm

Bất cứ protein nào xâm nhập vào cơ thể (do ăn uống, hít thở, chích,…) cũng đều bị hệ miễn nhiễm chặn lại, protein hiền thì cho qua, protein dữ thì bị vô hiệu hóa. Nhưng đôi khi hệ miễn nhiễm làm ăn lạng quạng, gặp protein hiền lành cũng “bụp” luôn. Lần đầu gặp mặt, hệ miễn nhiễm triệt tiêu và điểm mặt protein bằng cách tạo ra kháng thể (IgE) chạy lòng vòng trong máu. Lần sau, protein đó vừa chui vào, là kháng thể nhận ra, và báo cho hệ miễn nhiễm thả ra nhiều chất, trong đó có histamin và gây ra dị ứng.

Có cả trăm ngàn loại protein khác nhau, nên dị ứng đủ kiểu. Có người dị ứng với protein trong trứng gà, thịt bò, thịt heo, tôm cua cá mực, đậu phộng, đậu nành, bia bọt… Hễ đồ ăn nào có protein là có nguy cơ bị dị ứng nếu bị hệ miễn nhiễm điểm mặt.

Tình trạng dị ứng ở trẻ  em có thể được cải thiện với một số loại thực phẩm, khi hệ tiêu hóa của chúng phát triển hoàn chỉnh, còn với người lớn, lỡ dính thứ nào, thì coi như dính luôn

Tình trạng dị ứng ở trẻ em có thể được cải thiện với một số loại thực phẩm, khi hệ tiêu hóa của chúng phát triển hoàn chỉnh, còn với người lớn, lỡ dính thứ nào, thì coi như dính luôn

Trong sữa có 2 loại protein là casein và whey. Hệ miễn nhiễm ưa cả hai thì vui vẻ, nhưng cũng có thể ưa anh này, ghét anh kia, có khi ghét cả hai thì đều gây ra dị ứng. Ước tính khoảng 2-8% trẻ em bị dị ứng với protein trong sữa bò, và khoảng 0,8% ở đậu nành. Còn với sữa mẹ thì tụi bê bi khôn dàn trời, không bao giờ chúng dị ứng cả. Trừ những đứa “khó tính”, không ưng mẹ nó ăn thứ này thứ nọ, rồi làm mình làm mẩy (bị dị ứng) cho đến khi mẹ nó ngưng ăn thứ mà nó… “cấm”. Tụi “khó nết” này chiếm khoảng 0,5%.

Khác với bất dung nạp lactose còn ăn ít ăn nhiều chút đỉnh, nhưng dị ứng rất nhạy, chỉ cần ngửi một tí, ăn một tẹo là sinh chuyện ngay. Triệu chứng của dị ứng rất đa dạng: chảy nước mắt, nước mũi, ngứa da, khó thở, ói mửa, nổi mề đay, đau quặn bụng, tiêu chảy ra máu, và có khi bị sốc phản vệ (anaphylaxis) gây tử vong nếu không chữa kịp. Triệu chứng có khi xảy ra khoảng 2 giờ sau khi ăn, có khi cả tuần sau mới phát (non-IgE mediated type).

Tình trạng dị ứng ở trẻ em có thể được cải thiện với một số loại thực phẩm, khi hệ tiêu hóa của chúng phát triển hoàn chỉnh, còn với người lớn, lỡ dính thứ nào, thì coi như dính luôn.

Histamin do hệ miễn nhiễm kích thích tạo ra là nguyên nhân gây ra các triệu chứng của dị ứng. Nhưng hải sản, nhất là cá biển bảo quản không tốt, cũng tạo ra histamin trong cá. Nếu ăn vào, sẽ gặp triệu chứng giống như dị ứng, nặng hay nhẹ tùy chất lượng cá và ăn nhiều hay ít. Cái này gọi là ngộ độc histamin, chứ không phải dị ứng. Chỉ cần ăn hải sản bảo quản tốt là êm.

Không có thuốc chữa dị ứng, chỉ có ăn kiêng thôi. Nhưng để xác định chính xác mình bị dị ứng với thứ nào là điều không dễ dàng, phải làm nhiều thứ test, và kiêng loại trừ dần dần. Trường hợp này nên đi bệnh viện để có tư vấn tốt, chứ chẳng lẽ đụng thứ nào cũng chạy thì còn gì là… cuộc đời.

Vũ Thế Thành

Advertisements
This entry was posted in An toàn thực phẩm and tagged . Bookmark the permalink.

2 Responses to Tụi nhỏ không bao giờ ghét sữa mẹ

  1. Pingback: Khoan chia tay đậu phộng | Những thằng già nhớ mẹ

  2. Pingback: Vũ Thế Thành – Khoan chia tay đậu phộng | khoahocnet

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s