Thầy giáo hay thợ dạy?

cô giáo 4Tôi kính nể thầy cô giáo đã biến một học sinh có học lực kém thành học sinh trung bình, hơn là học sinh trung bình thành học sinh giỏi.

Vũ Thế Thành

Đổi mới sách giáo khoa chỉ cần 1-2 năm, nhưng đổi mới thầy giáo thì có cần không? Một khi bệnh thành tích đã in vào não trạng thì phải cần bao lâu mới đổi mới được?

Đổi mới sách giáo khoa chỉ cần 1-2 năm, nhưng đổi mới thầy giáo thì có cần không? Một khi bệnh thành tích đã in vào não trạng thì phải cần bao lâu mới đổi mới được?

Nghề giáo thường ít đi công tác, nên ít có cơ hội cọ xát với “cuộc đời”, ít biết thêm về những tiến bộ của công nghệ và khoa học. Thế giới của họ là sách giáo khoa và thành tích.

Không có thành tích là không xong với nhà trường. Ở lớp cuối bậc trung học, thành tích là tỉ lệ học sinh tốt nghiệp phổ thông, cao hơn là số học sinh đậu đại học, và cao hơn nữa có học sinh đạt giải cấp quận, cấp thành phố, cấp quốc gia, hay olympic. Ban giám hiệu cần thành tích, thầy cô cần thành tích, nhưng học sinh có cần hay không, thì tôi không chắc.

Để đạt được thành tích, thầy cô cũng phải vất vả sưu tầm những bài toán khó, những câu hỏi độc địa, mà đồng nghiệp cùng bộ môn với họ cũng chưa chắc giải được. Trong thế giới càng nhiều câu hỏi độc địa như thế, càng chứng tỏ sự kiến thức của giáo viên trong lĩnh vực chuyên môn (về hóa, lý hay sinh chẳng hạn), và không ít giáo viên tự hào về điều này.

Tôi tự hỏi, kiến thức về những câu hỏi đánh đố như thế có sánh được với kiến thức chuyên môn của những người đang làm công nghệ hay đang làm nghiên cứu không, chẳng hạn giáo viên sinh so với người đang làm trong lĩnh vực vi sinh hay lai giống.

Chẳng ai đòi hỏi giáo viên phải có kiến thức chuyên môn sâu. Kiến thức chỉ vừa đủ thôi là được. Điều cần là kiến thức và kỹ năng sư phạm mà giáo viên được học từ trường và tích lũy qua năm tháng giảng dạy, những thứ mà các vị kỹ sư, thạc sĩ, tiến sĩ không được học, và không có kinh nghiệm như họ.

Các quyển sách giáo khoa trước 75, thường ghi đằng sau tên tác giả là “tốt nghiệp đại học sư phạm”, rồi mới ghi tới học vị cử nhân, cao học (nếu có). Tác giả nào cũng hãnh diện mình là dân sư phạm, dù họ thừa biết, kiến thức (chuyên môn) của cử nhân giáo khoa gấp đôi sư phạm.

Kỹ năng sư phạm được đánh giá qua thành tích 100% học sinh tốt nghiệp, hay 90% trên điểm sàn đại học, hay đoạt giải quốc gia liệu có đúng không? Và rồi trong những buổi dự giờ, rồi phê bình nhau giữa các đồng nghiệp cùng bộ môn thế nào? Những đánh giá này khách quan, cảm quan hay còn vì lý do tế nhị nào khác? Để đưa 1 lớp chỉ toàn là những học sinh kém, lên mức ít kém hơn cần một phương pháp sư phạm khác, hay nói khác, cần sự sáng tạo sư phạm trong một trường hợp cụ thể. Con người có ai giống ai đâu, nhất là ở lứa tuổi thiếu niên. Ai thấy được những nỗ lực âm thầm của giáo viên đứng lớp? Chia sẻ kinh nghiệm hay chỉ biết phê phán, hay chỉ biết chì chiết nhau chỉ vì cá nhân mà làm hạ thành tích của tổ, của trường?

Học sinh được luyện tập để phản xạ với những kiểu toán khó, toán di truyền, toán hóa, toán lý,…Khi thi, trật tủ thì coi như bị tủ đè. Cách học như thế coi như loại bỏ tư duy và tinh thần tự học, tìm tòi. Hậu quả chẳng cần chờ đợi lâu đâu, chỉ cần sinh viên qua đến năm thứ ba, thứ tư đại học, khi bước vào những môn học có tính nghề nghiệp thì sẽ lộ rõ ngay. Với kiến thức (gạo bài) cùng với “kỹ thuật thi cử” thì sinh viên dư sức qua cầu, nhưng kỹ năng làm việc, vận dụng kiến thức để đưa vào thực tế thì sao?

Tôi còn nghe nói đâu đó, có tình trạng vận động, thậm chí chạy chọt để có “chức” tổ trưởng bộ môn, với đủ “quyền uy” để đi tới mục tiêu là lùa học sinh đi học thêm. Điều này đúng tới đâu và liệu có phổ biến không?

Kiến thức của một kỹ sư, tiến sĩ có thể tạo ra 1 sản phẩm cụ thể, nhưng với kỹ năng sư phạm thì sản phẩm là con người. Và vì liên quan đến con người thì sáng tạo sẽ thiên hình vạn trạng. Một học sinh giỏi, có thể chẳng cần đến giáo viên giỏi, nhưng một học sinh kém thì cần, và nhiều khi cần cả tấm lòng nữa. Rồi biết đâu, chỉ từ một học sinh kém thành 1 học sinh trung bình, cũng đủ làm thay đổi số phận một con người. Nghề giáo được cả nước tôn vinh là vì thế, chứ chẳng lẽ tôn vinh vì lùa học sinh đi học thêm, để đạt thành tích 100% tốt nghiệp, hay đậu đại học?

Đổi mới sách giáo khoa chỉ cần 1-2 năm, nhưng đổi mới thầy giáo thì có cần không? Một khi bệnh thành tích đã in vào não trạng thì phải cần bao lâu mới đổi mới được? Và một khi giáo án đã trở thành xơ cứng, thì sáng tạo sư phạm sẽ bị hủy diệt. Thầy giáo trở thành thợ dạy.

Khi viết bài này, tôi nghĩ đến những giáo viên đang kiên nhẫn với những học sinh học kém, và nhất là với những thầy cô ở vùng sâu vùng xa. Tôi muốn ngàn lời xin lỗi họ vì bài viết này. Họ chẳng có thành tích gì so với tiêu chuẩn thầy giáo thời đại, nhưng đối với tôi họ đúng là những người thầy.

Vũ Thế Thành

Advertisements
This entry was posted in Tùy bút Vtt and tagged . Bookmark the permalink.

3 Responses to Thầy giáo hay thợ dạy?

  1. Trong says:

    Vâng, anh đúng, đó là với anh. Vì anh không là một thầy giáo đúng nghĩa. Anh mới chỉ là thợ dạy, vì anh có kiến thức, anh truyền lại cho thế hệ sau anh bằng kiến thức mình có, còn mảng kia thì là gì nhỉ? Đừng vội trả lời một cách tiêu cực. Phải hiểu thế nào là giáo dục. Nó có tính khoa học và là nghệ thuật. Anh nhìn thầy giáo XHCN thời nay với nhiều tiêu cực hơn tích cực. Đúng! Vì bản chất nó là thế. Hãy nhìn thẳng và trân trọng những gì ngày nay anh đang có được, anh đang viết được, Có phải rằng không thầy đố mày làm nên hay không? ( hay thợ)?

    Like

    • vuthethanh says:

      Cám ơn phản hồi của bạn.
      Nếu phải cám ơn, “không thầy đố mày làm nên”, thì tôi phải cám ơn nền giáo dục của “bọn nguỵ”. Từ năm 54- 75, mặc dù miền Nam hầu như chiến tranh liên miên, ngèo đói, lạc hậu, chết chóc,… Nhưng tôi vẫn được “bọn nguỵ” giáo dục lòng yêu thương, chứ không phải thù hận. “Bọn nguỵ” dạy tôi biết cách thưởng thức 1 tác phẩm văn học theo cảm xúc của chính tôi, chứ không phải của hệ thống chính trị nào áp đặt,..
      Các con tôi, sinh ra và được giáo dục theo kiểu XHCN. Chúng được dạy nói dối ngay từ tiểu học qua những bài văn mẫu, phải kính yêu, phải miệt thị những người mà chúng ko hiểu rõ qua những bài học lịch sử được viết bởi bên thắng cuộc… Tôi phải khổ sở biết bao để “khéo léo” đưa chúng về sự thật. Bây giờ chúng đã trưởng thành, đã đi làm… Và nếu cứ như thế này, thì chúng nó lại phải “khéo léo” như thế với các con của chúng, và cứ thế…
      Những trải nghiệm về 2 nền giáo dục trước và sau 75 khiến tôi ngẫm ra nhiều thứ, và xã hội lãnh đủ nhiều thứ. Tôi nói, là nói tới (hậu quả) đa số, chứ không phải lấy 1 vài cases cá biệt để khái quát hoá tính “ưu việt” của nền giáo dục XHCN. Hội chứng Stockholm chắc chắn không thể đánh lừa tôi được rồi.
      Sai lầm về kinh tế, chính trị,.. có thể sửa đổi trong 10 năm, nhưng sai về giáo dục, thì cả 50 năm cũng chưa hết hậu hoạn.

      Liked by 2 people

  2. Trong says:

    Vâng, không có gì đáng nói. Có lẽ tôi và anh cùng thời. Tôi thích những bài viết của anh, chân thực. Văn miêu tả đời sống, sinh hoạt của ngày nào, chỉ còn trong ký ức của người còn lại. Đáng trân trọng và có giá trị biết bao. Thời sinh viên, lứa tuổi thanh niên thời chiến, khắc khoải, sống không định hướng, học để mà học, đi chơi đây đó để mà đi. Nào Cà phê Năm Dưỡng, cà phê Lá Me, nào con đường Duy Tân cây dài bóng mát. Nào quán cơm xã hội Khoa Học Đại Học Đường, trong góc sân, dưới tán me tây. Những Ca khúc Da Vàng.. Rồi thì… “anh hỏng tú tài anh đợi ngày đi, đau lòng anh muốn khóc”.. Hay “anh trở về người đã bị thương …em một chiều dạo phố mùa xuân, bên người yêu tật nguyền chai đá… Em ơi!” Nghe sao mà da diết!
    Chúng ta, thế hệ thanh niên, sống trong một đất nước không bao giờ được bình yên, từ ngày lập quốc. Sự dày xéo của ngoại bang cho đến tận ngày nay, mà thế hệ cháu con chúng ta sẽ phải còn đổ máu để gìn giữ “Cái nhà cái nhà của ta…” Việc ấy ta không nên luận bàn. Ta đang nói chuyện văn học, cho dù “Văn dĩ tải đạo”. Và cũng thật tế nhị và vô cùng nhạy cảm, khi nói đến chính trị. Vì chúng ta không làm chính trị, mà chỉ là một người dân Việt yêu nước. Thế thôi.
    Trở lại những truyên ngắn của anh. Tôi thích, nhưng hơi sượng với suy nghĩ “thợ dạy” vậy thôi.
    Chúc anh có nhiều truyện hay, góp mặt trên văn đàn.

    Like

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s